Makale Yazar(Ekrem Öncü)

Köse yazarlari gibi telif kazanci elde edenler dikkat!
07.10.2019 00:00:00

Köse yazarlari gibi telif kazanci elde edenler dikkat!

07 Ekim 2019, 09:55 ---

Son zamanlarda özellikle birden çok gazete ve dergide yazi yazan, televizyon programlarina çikanlari da maliye incelemeye almaktadir. Bunlarin elde ettikleri kazançlarin ücret mi, yoksa Gelir Vergisi Kanunu (GVK) 18 kapsaminda serbest meslek kazanci mi oldugu vergilendirme bakimindan önem arz ediyor. Ücret ile serbest meslek kazanci ayrimi ile hangi kazançlarin GVK 18 kapsaminda istisna olacagini ve vergilendirmenin nasil yapilacagini asagida ele alacagim.

ÜCRET ILE SERBEST MESLEK KAZANCI AYIRIMI

193 sayili Gelir Vergisi Kanunu nun 61 inci maddesine göre, "ücret, isverene tabi ve belirli bir isyerine bagli olarak çalisanlara hizmet karsiligi verilen para ve ayinlar ile saglanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminati (Mali sorumluluk tazminati), tahsisat, zam, avans,  aidat, huzur hakki, prim, ikramiye, gider karsiligi veya baska adlar altinda ödenmis olmasi veya bir ortaklik münasebeti niteliginde olmamak sarti ile kazancin belli bir yüzdesi seklinde tayin edilmis bulunmasi onun mahiyetini degistirmez."

Ayni Kanun un 65 inci maddesinde ise "Her türlü serbest meslek faaliyetinden dogan kazançlar serbest meslek kazancidir.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade sahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan islerin isverene tabi olmaksizin sahsi sorumluluk altinda kendi nam ve hesabina yapilmasidir." hükümlerine yer verilmistir.

Ücret ve serbest meslek kazanci emege dayanan gelir unsurlari olup, emegin ücret olarak degerlendirilmesinde belli bir isyerine baglilik, isverene tabilik ve sözlesme yapilmasi sartlari aranmaktadir. Emegin serbest meslek olarak degerlendirilmesinde ise sahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanmasi, faaliyetin devamli olmasi ve belli bir isverene tabi olmaksizin sahsi sorumluluk altinda kendi nam ve hesabina yapilmasi sartlari aranmaktadir.

SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA ISTISNA

193 sayili Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde, Müellif, mütercim, heykeltras, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcisi ve mucitlerin ve bunlarin kanuni mirasçilarinin siir, hikaye, roman, makale, bilimsel arastirma ve incelemeleri, bilgisayar yazilimi, röportaj, karikatür, fotograf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortami, radyo, televizyon ve videoda yayinlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarini satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarini devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasilat Gelir Vergisinden müstesnadir.

Eserlerin nesir, temsil, icra ve teshir gibi suretlerle degerlendirilmesi karsiliginda alinan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.

Yukarida yazili kazançlarin arizî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasina engel teskil etmez.

Serbest meslek kazançlari istisnasinin, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarinca tevkif suretiyle ödenecek vergiye sümulü yoktur." hükmüne yer almistir.

Gelir Vergisi Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fikrasinda, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret sirketleri, is ortakliklari, dernekler, vakiflar, dernek ve vakiflarin iktisadi isletmeleri, kooperatifler, yatirim fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabi, zirai kazançlarini bilanço veya zirai isletme hesabi esasina göre tespit eden çiftçiler asagidaki bentlerde sayilan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptiklari sirada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar" hükmü yer almis olup, ayni fikranin (2/a) bendinde, 18 inci madde kapsamina giren serbest meslek isleri dolayisiyla yapilan ödemelerden % 17 oraninda tevkifat yapilacagi belirtilmistir.

Yine ayni Kanunun 86’nci maddesinin birinci fikrasinin (1/a) bendinde, tam mükellefiyette kazanç ve iratlarin istisna hadleri içinde kalan kisimlari için yillik beyanname verilmeyecegi ve diger gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyecegi hüküm altina alinmistir.

Bu açiklamalara göre, çesitli gazete ve dergilerde yazi yazan köse yazarlarinin makalelerinin, ya da GVK 18 kapsamindaki diger meslek erbablarinin eserlerinin, 5846 sayili Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre tanimlanan çalismalar arasinda yer aldiginin belgelendirilmesi halinde, söz konusu yazilardan dolayi elde edilecek hasilata münhasir olmak üzere Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmak mümkün olacaktir.

Ayrica söz konusu yazilarin veya diger eserlerin istisna kapsaminda bulunmasi durumunda Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fikrasina istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca yazarlara ya da bu kapsamdaki diger serbest meslek mensuplarina yapilacak ödemelerden gelir vergisi tevkifati yapilacak ve istisna hadleri içinde kalan bu kazançlar için yillik beyanname verilmeyecektir.

Öte yandan, serbest meslek erbabinin, 213 sayili Vergi Usul Kanununun 153 üncü maddesi uyarinca ise baslamayi vergi dairesine bildirme, 172 ve 210 uncu maddeleri uyarinca serbest meslek kazanç defteri tutma, 236 nci maddesi uyarinca da mesleki faaliyetlerine iliskin her türlü tahsilatlari için serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti bulunmaktadir.

Buna göre, serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin, 213 sayili Kanunun yukarida belirtilen hükümlerinde yer alan yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir. Ancak, konuya iliskin olarak 224 seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliginde, münhasiran Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen türden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini sadece ayni Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen kisi veya kurumlara teslim eden serbest meslek erbabindan isteyenlerin, defter tasdik ettirme ve tutma ile belge düzenleme zorunluluklarinin kaldirildigi açiklanmistir.

Ancak, yazarlik faaliyetinin mutad/sürekli meslek halinde ifa edilmesi ve istisna kapsamindaki eserlerin Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayilanlar disindakilere de satilmasi halinde, 213 Sayili Kanunun 153, 172, 210 ve 236 nci maddeleri uyarinca ise baslama bildiriminde bulunulmasi, serbest meslek kazanç defterinin tutulmasi ve serbest meslek makbuzunun düzenlenmesi mecburiyeti bulunmaktadir. (Istanbul Vergi Dairesi Baskanligi’nin 21.04.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.16.01-GVK 18-333 sayili Özelgesi)

Burada özellikle vurgulayalim ki, GVK 18 kapsaminda GVK 94 kapsaminda olanlardan kazanç elde ediliyor ise ise baslama bildiriminde bulunulmayacak, defter tutulmayacak, makbuz düzenlenmeyecek, beyanname verilmeyecektir.

KAZANCIN KIMDEN ELDE EDILDIGINE DIKKAT, PARA VE HAPIS CEZASI ILE KARSI KARSIYA KALABILIRSINIZ!

GVK 94 kapsaminda olmayanlardan GVK 18 kapsaminda kazanç elde ediliyor ise ise baslama bildiriminde bulunulacak, defter tutulacak ve serbest meslek makbuzu düzenlenecektir. Beyanname ise GVK 86’nci madde kapsaminda verilmeyecektir. Nitekim, 86 nci maddenin birinci fikrasinin (1/a) bendinde, tam mükellefiyette kazanç ve iratlarin istisna hadleri içinde kalan kisimlari için yillik beyanname verilmeyecegi ve diger gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyecegi hüküm altina alinmistir. Kanaatimce burada beyanname verilmeyecek olmasina ragmen ise baslama bildiriminde bulunma, defter tutma ve makbuz düzenleme mecburiyetinde bulunulmasinin zorunlu kilinmasi yalnizca kazancin tesbiti boyutu iledir. Beyan edilmeyecek kazanç için bu tür yükümlülükler getirilmesi GVK 18 kapsaminda kazanç elde edenler için çok anlamli olmamistir.

 Nitekim, GVK 18 kapsaminda kazanç elde edenlerin bu konuyu atlamalari halinde, ise baslamayi bildirmemeleri ve serbest meslek makbuzu düzenlememeleri durumlarinda usulsüzlük cezasi, defter tutmamalari durumlarinda hapis cezasi ile karsi karsiya kalmalari gündeme gelebilecektir. Bu durumun düzeltilmesi zaruridir.

Bu nedenle yazarlik yapanlarin elde edecegi kazancin ücret mi, serbest meslek kazanci mi, serbest meslek kazanci ise GVK 18 kapsaminda mi gibi sorularin bastan netlestirmesi gerekmektedir. Yukarida da belirttigimiz üzere, emegin ücret olarak degerlendirilmesinde belli bir isyerine baglilik, isverene tabilik ve sözlesme yapilmasi sartlari aranmaktadir. Emegin serbest meslek olarak degerlendirilmesinde ise sahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanmasi, faaliyetin devamli olmasi ve belli bir isverene tabi olmaksizin sahsi sorumluluk altinda kendi nam ve hesabina yapilmasi sartlari aranmaktadir.

Çok sayida GVK 18 kapsaminda is yapanlarin bu nitelikteki kazançlari yanlislikla ücret gibi degerlendirilebiliyor. Öyle olunca da, örnegin birden fazla gazete de yazi yazan yazarlar GVK 18 kapsaminda kazanç elde ediyor iken, birden fazla ücret elde ediyor pozisyonuna düsebiliyor ve ücret gelirleri için beyanname vermek zorunda kalabiliyorlar. Hiç vergi vermeyecekleri noktada birden fazla isverenden ücret elde ettikleri gerekçesi ile beyanname vermek zorunda kalabiliyor ve vergi ödemeleri gerekebiliyor.

Bu yazinin hazirlanmasinda katkilarindan dolayi SMMM Mustafa Akoglu’na tesekkürlerimi sunuyorum.

Kaynak : http://www.finansgundem.com/yazarlar